İDRİS-İ BİTLİSİ

İDRİS-İ BİTLİSİ

İDRİS-İ BİTLİSİ Babası gibi bir süre Akkoyunlu Devleti'ne hizmet etmiştir. II. Bayezid, Mevlana İdris-i sarayına davet etmişti. Yavuz Dönemi, İdris-i Bitlisi’nin en çok rağbet gördüğü dönemdir.

Mevlana Hüsameddin Ali-ül Bitlisi’nin oğlu, EbulFadl Mehmet Efendi'nin babasıdır.

Bitlis’te doğmuştur. Bundan dolayı kendisine“İdris-i Bitlisi” veya “Bitlisli İdris” denir.

Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber,1452 -1457 tarihleri arasında doğduğu tahmin edilmektedir.

Babası gibi bir süre Akkoyunlu Devleti'ne hizmet etmiştir. II. Bayezid, Mevlana İdris-i sarayına davet etmişti. Yavuz Dönemi, İdris-i Bitlisi’nin en çok rağbet gördüğü dönemdir.

İdris-i Bitlisi bu dönemde Osmanlı siyasetinde aktif bir rol üstlenmiştir. Çaldıran

Savaşı'ndan sonra Doğu ve Güneydoğu Anadolu vilayetlerinin Osmanlı yönetimine geçmesi için görevlendirilmiştir. İdris’in buradaki başarılardan dolayı Yavuz Sultan Selim, Bitlisli İdris’i mükâfatlandırmıştır.

Kendilerine bir ferman göndererek, Diyarbakır bölgesini kendisine vermiş, ayrıca 1516 yılında Yavuz tarafından ihdas edilen ve merkezi Diyarbakır olan Arap Kazaskerliği rütbesiyle İdris-i ödüllendirmiştir. Böylece Bitlisli İdris, Osmanlı'nın en büyük rütbesi olan Kazaskerlik rütbesi ile taltif edilmiştir.

Bununla Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun yönetimi İdris-i Bitlis-i’ye verilmiştir.

Mevlana İdris-i Bitlisi, ömrünün son yıllarını İstanbul’da ilmi çalışmalara ve eser yazmaya ayırmıştır. 18 Kasım 1520 yılında İstanbul’da, Yavuz Sultan Selim’in vefatından kısa bir süre sonra hakkın rahmetine kavuşmuştur.

Mevlana İdris-i Bitlisi’nin 65 - 70 yıl yaşadığı sanılmaktadır. İdris-i Bitlisi’nin mezarı, bugünkü Eyüp semtinde kendi adıyla anılan

“İdris Köşkü” ve İdris Çeşmesi” denilen yerde muhterem hanımları Zeynep Hatun tarafından vakfederek yaptırdığı mescidin bahçesindedir.

ESERLERİ

En önemli eseri Heşt Behişt (Sekiz Cennet) adlı eseridir.

Hukuku’l-Mubin Fi SerhiHakki’l-Yakin, Kanun-i Şâhinşâhi,

Kasaid ve Münşe’at ve Müraselat,

Mecmu’a-i Münşe’at,

Mi’atu’l-Cemal,

Mir’atu’l-Uşşâk,

Munazara-i IşkbâAkl,

Risâle-i Bahâriye,

Selim Şah-name,

Risâle-i Hazâniyye,

Münâzara-i Savmve’l-İyd,

Mecmuât-ül-Fevâid-il Müteferrika,

Terceme-i Hayâtu’l-Hayavân,

Tercüme ve Nazm-i Hadis-i Erba’in,

Tercüme ve tefsir-i Hadis-i Erba’in,

El-İba’anMevâkı’il-Veba,

Hâşiye’alâ Tefsiri Beydavi,

Risâle fi’n-Nefs,

Şerh-u Esrâri’s-Savmmin Şerhi Esrari’lİbadin,

Şerh-i Nehcu’l-Belâga,

Haşiye-i Şerh-i Tecrid,

Risâle der İbâhat-i Agâni

yukarı çık