• 15 Mayıs 2019, Çarşamba 1:08
Avukat Sedef KOCAKAPLAN

Avukat Sedef KOCAKAPLAN

PEŞİN, TAKSİTLİ VE MESAFELİ SATIŞLARDA TÜKETİCİNİN CAYMA HAKKI

Sevgili Okurlar;

Yaptığımız alışverişlerden ötürü hepimizin zaman zaman yaşadığı problemler olmuştur. Bu problemler; “Aldığım ürünü beğenmedim, iade etmek istiyorum, vazgeçtim” şeklindeki tüketici yaklaşımlarına karşılık satıcının vermiş olduğu olumsuz cevaplar ile ortaya çıkabilmektedir. Bu haftaki yazımızda tüketicinin peşin, taksitli ve mesafeli olarak yapmış olduğu alışverişlere ilişkin “Cayma Hakkı”na dair açıklamalara yer vereceğiz.

Cayma; kelime anlamı olarak vazgeçmek, dönmek manalarına gelmektedir. Tüketici perspektifinden baktığımızda ise, tüketicinin yapmış olduğu sözleşmeden dönmesi manasını taşımaktadır. Pekala tüketicinin bu hakkı her alışveriş için söz konusu mudur? Hangi satışlar için cayma hakkını kullanmak mümkündür? Yazımız devamında tüm bu soruların cevapları yer almaktadır.

Taksitle Satış

Türk Hukukunda tüketicinin haklarına ilişkin yasal düzenlemeler, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’da yer almaktadır. Bu kanunun ‘Taksitle Satış’ başlığı altında şu düzenleme yer almaktadır:

Ø “Tüketici, yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin taksitle satış sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.

 

Ø Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür.

 

Ø Satıcı cayma süresi içinde malı tüketiciye teslim etmişse tüketici, malı ancak olağan bir gözden geçirmenin gerektirdiği ölçüde kullanabilir; aksi takdirde tüketici cayma hakkını kullanamaz.

 

Ø Tüketicinin satıcıyı bulduğu finansal kiralama işlemlerinde cayma hakkı kullanılamaz.”

 

Görüldüğü üzere taksitli yapılan satış sözleşmeleri için tüketiciye, herhangi bir gerekçe göstermesine gerek olmaksızın 7 günlük bir cayma hakkı tanınmıştır. Tüketici bu süre içerisinde özgürce sözleşmeden cayabilmekte ve ödediği tutarı iade alma hakkına sahip olmaktadır. Cayma hakkının başlangıç tarihi; malın teslim edildiği tarihtir. Bu kapsamda, malın teslimi satış sözleşmesinden daha sonra yapılacak olsa dahi cayma süresi teslimden itibaren başlayacaktır.

Mesafeli Satış

Mesafeli satışlarda, alıcı ve satıcı fiziksel olarak ve eş zamanlı biçimde bir araya gelmemekte; uzaktan iletişim araçlarını kullanarak satış akdi yapmaktadırlar. Tüketici Kanunu’nda bu satış şu şekilde tanımlanmıştır; “Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.”

İnternet üzerinden yapılan alışverişler mesafeli satış sözleşmelerinin tipik bir örneğidir. Zira taraflar bizatihi bir araya gelmemekte; hatta birbirlerini dahi görmemektedirler ve bu şekilde satış akdi mesafeli olarak gerçekleştirilebilmektedir. Mesafeli satışlarda satıcı veyahut sağlayıcı; malı en geç 30 gün içerisinde teslim etmek zorundadır.

Mesafeli satışlarda tüketici atın aldığı şeyi doğrudan görmek ve incelemek şansına sahip değildir. Bu nedenledir ki tüketiciyi bu bağlamda koruma altına almak üzere kanunda 14 günlük bir cayma süresi öngörülmüştür. Kanun metni şu şekildedir:

“Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.”

Kanun maddesinden anlaşılacağı üzere, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirilmesi önem taşımaktadır. Zira, cayma hakkının bulunduğu konusunda satıcı tarafından bilgilendirilmeyen tüketici 14 günlük süreye bağlı olmaksızın 1 sene boyunca cayma hakkını kullanabilecektir. Ancak bilgilendirmenin yapıldığı hallerde -ki genel itibarı ile sözleşme metninde bu bilgi yer almaktadır- cayma süresi mevcut olup 14 gündür.

Peşin Satışlar

Öncelikle şu hususu belirtmek gerekmektedir; bu yazımızda ‘peşin satışlar’ ile kastedilen; tüketicinin doğrudan mağazadan peşin olarak yapmış olduğu alışverişlerdir. Burada tüketici mağazaya bizzat gitmekte, ürünü görmekte ve bu şekilde bedelini peşin vermek sureti ile alışveriş yapmaktadır. Örneğin mağaza vitrininde beğendiğiniz bir bluzu, içeri girip bedelini peşin olarak ödemeniz ve bu şekilde satın almanız bu başlık altında yer alacak bir alışveriştir. Pekâlâ bluzu eve geldiğinizde beğenmediniz ve aldığınız için pişman oldunuz, iade hakkınız var mıdır? Bu soruya vereceğimiz yanıt olumsuzdur; cayma hakkınız söz konusu değildir. Zira ürünü bizzat görme ve inceleme şansınız olmuştur ve buna dayanarak ürünü peşin olarak satın almışsınızdır. Bu hallerde kanun, tüketiciye cayma hakkı tanımamıştır. Ancak bazı mağazalar kanuni düzenlemenin aksine ihtiyari olarak tüketicilere cayma hakkı tanıyabilmektedirler. Mağazanın bu konuda tanıdığı bir cayma hakkı mevcut ise tüketicinin mağazanın vermiş olduğu süre içerisinde cayması mümkündür. Aksi hallerde tüketicinin cayma hakkı söz konusu değildir. Ancak elbette ki üründe bir arıza, bozukluk ve kusur mevcut ise, ayıplı maldan ötürü satıcının sorumluluğuna gidilmesi mümkündür. Bu sorumluluk halleri başka başlıklar altında düzenlenmiş olup; yazımızın konusu olmadığından detaylı açıklamalara bir başka yazımızda yer verebiliriz.

Esen Kalın..


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık